Phạm Hồng Điệp đưa Cụ Mén và Chép Hồng ra thế giới

Cụ Mén mang cánh đồng làng đi xa

Cụ Mén là hình tượng được Phạm Hồng Điệp ấp ủ trong sáng tác suốt hơn 20 năm trước khi trở thành nhân vật xuyên suốt Khúc lãng du Cụ Mén. Tác phẩm gồm 100 bài với 5.040 câu thơ, sử dụng nhiều thể thơ khác nhau, khắc họa hình tượng người nông dân Việt Nam trong hành trình sống, lao động, khám phá và trải nghiệm qua nhiều vùng quê của đất nước.

Ngày 22/4/2026 tại Hà Nội, Khúc lãng du Cụ Mén được giới thiệu tới công chúng. Dịp này, tác phẩm được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập Kỷ lục Việt Nam với nội dung: trường ca thơ hiện đại viết về hình tượng người nông dân Việt Nam trong hành trình sống, khám phá và trải nghiệm qua nhiều vùng quê của đất nước, do một doanh nhân sáng tác có số lượng bài thơ nhiều nhất, gồm 100 bài, tương đương 5.040 câu thơ. Tác phẩm đồng thời được Liên minh Kỷ lục Thế giới - WorldKings xác lập Kỷ lục Thế giới.

Ngày 1/9, bản tiếng Anh The Wandering Ballad of Cụ Mén chính thức hiện diện trên Amazon. Theo thông tin được công bố vào thời điểm phát hành, tác phẩm từng đứng đầu bảng Amazon Hot New Releases ở hai hạng mục Asian Poetry và Poetry of Places, đồng thời có mặt ở vị trí thứ hai Amazon Best Sellers tại hai hạng mục này. 

Từ nền tảng xuất bản quốc tế, Cụ Mén tiếp tục đến Australia. Ngày 4/9, bản tiếng Anh của tác phẩm được giới thiệu bên lề Vietnam Update 2026 tại Crawford School of Public Policy thuộc Australian National University ở Canberra. Một ngày sau, cuốn sách tiếp tục xuất hiện tại NETRI Workshop 4.

Tại Floriade 2026 ở Commonwealth Park, cuốn sách hiện diện giữa lễ hội mùa xuân với hơn một triệu bông hoa; rồi tiếp tục được giới thiệu trong không gian dành cho những người trẻ tại Futura Remix Hackathon.

Một điểm dừng khác trong hành trình tại Australia là National Library of Australia - Thư viện Quốc gia Australia. Theo HP GlobalX, đại diện HP GlobalX đã thay mặt tác giả Phạm Hồng Điệp nộp bản The Wandering Ballad of Cụ Mén cùng hồ sơ legal deposit (lưu chiểu pháp định) tại đây.

Cụ Mén “gặp gỡ” những người trẻ tại Futura Remix Hackathon ở Canberra. Ảnh: HP GlobalX.

Legal deposit là một phần trong cơ chế xây dựng bộ sưu tập quốc gia của Australia. Theo tài liệu, bộ sưu tập của Thư viện Quốc gia Australia có hơn 10 triệu hiện vật; các xuất bản phẩm được lưu chiểu góp phần phản ánh những gì xã hội suy nghĩ, tưởng tượng và xuất bản qua từng thời kỳ, đồng thời được gìn giữ cho các thế hệ tương lai.

Hiện bản sách và hồ sơ đã được nộp theo quy trình lưu chiểu pháp định. Cuộc lãng du của nhân vật người nông dân vì thế có thêm một chặng đường: từ trang sách Việt Nam, bản dịch tiếng Anh, nền tảng xuất bản quốc tế đến những không gian văn hóa, học thuật và tri thức ở Australia.

“The Wandering Ballad of Cụ Mén” trong không gian sách tại National Library of Australia. Ảnh: HP GlobalX.

Chép Hồng mang thế giới thủy sinh đến với bạn đọc quốc tế

Cuộc phiêu du của Chép Hồng thuộc thể loại đồng thoại, tái hiện một thế giới thủy sinh đa dạng qua hành trình trưởng thành của nhân vật Chép Hồng. Câu chuyện kết hợp yếu tố văn chương với những tri thức về các loài động vật, thực vật thủy sinh và môi trường sống của chúng.

Theo dòng phiêu du của Chép Hồng, người đọc đi qua những không gian sinh thái khác nhau, gặp gỡ nhiều loài thủy sinh với đặc điểm và cách tồn tại riêng. Những kiến thức về tự nhiên không đứng tách biệt như phần thuyết minh mà được đặt vào những cuộc gặp gỡ và trải nghiệm của nhân vật. Từ đó, câu chuyện mở rộng sang mối quan hệ giữa các sinh thể, sự thích nghi với môi trường và cách con người ứng xử với tự nhiên.

Ngày 26/9, tại Hội ngộ Kỷ lục gia Việt Nam lần thứ 55 năm 2026 ở TP.HCM, Cuộc phiêu du của Chép Hồng được Liên minh Kỷ lục Thế giới - WorldKings xác lập Kỷ lục Thế giới.

Ông Phạm Hồng Điệp nhận Bằng xác lập kỷ lục thế giới với tác phẩm “Cuộc phiêu du của Chép Hồng”. Ảnh: Báo Hải Phòng 

Đây được xác nhận là “tác phẩm văn học song ngữ thuộc thể loại đồng thoại, kết hợp giữa yếu tố kể chuyện, tri thức khoa học và thông điệp xã hội, có số lượng loài thủy sinh được giới thiệu nhiều nhất, do một luật sư - doanh nhân sáng tác và xuất bản”.

Cũng như Cụ Mén, Chép Hồng không dừng lại ở phiên bản dành cho độc giả trong nước. Tác phẩm đã được chuyển ngữ sang tiếng Anh, tiếng Trung Quốc, tiếng Nhật và tiếng Nga, đồng thời được đưa lên Amazon, mở thêm khả năng tiếp cận độc giả ở nhiều quốc gia.

Hai cuộc phiêu du từ những căn cước Việt

Dù được viết bằng hai hình thức khác nhau, Khúc lãng du Cụ Mén và Cuộc phiêu du của Chép Hồng đều bắt đầu từ những điều gần gũi của đời sống. Với Cụ Mén, đó là hình ảnh người nông dân gắn với ruộng đồng, lao động, làng quê và những nghĩa tình bình dị. Qua 100 bài thơ, nhân vật hiện lên không chỉ trong đời sống thường nhật mà còn trong một hành trình trải nghiệm, chiêm nghiệm về con người và cuộc đời. Tình yêu quê hương, sự trân trọng lao động, lòng nhân ái vì thế cũng là những giá trị giúp câu chuyện về một người nông dân Việt Nam có thể tìm được sự đồng cảm ở những người đọc thuộc các nền văn hóa khác nhau.

Cuộc phiêu du của Chép Hồng lại đi vào thế giới tự nhiên bằng hình thức đồng thoại. Theo bước Chép Hồng qua những môi trường sống khác nhau, tác phẩm đưa vào câu chuyện nhiều tri thức về các loài thủy sinh nhưng không dừng ở việc giới thiệu thế giới dưới nước. Những trải nghiệm của nhân vật còn gợi ra câu chuyện về sự thích nghi, cộng sinh, vươn lên, cùng cách ứng xử với tự nhiên và khả năng chung sống giữa những sinh thể trong cùng một môi trường.

Một tác phẩm tìm về đất và hình tượng người nông dân, một tác phẩm theo dòng nước để khám phá thế giới tự nhiên. Chính những chất liệu quen thuộc ấy đã tạo nên nét riêng của Cụ Mén và Chép Hồng. Khi được chuyển ngữ và đưa tới bạn đọc ở những quốc gia khác, hai tác phẩm cũng mang theo những câu chuyện, hình ảnh và giá trị được hình thành từ đời sống Việt Nam.

Hai cuộc phiêu du vẫn đang được nối dài. Và dù đi theo những con đường khác nhau, Cụ Mén và Chép Hồng vẫn mang theo bản sắc văn hóa trong căn cước Việt.