Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cốt lõi về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Đoàn Chủ tịch điều hành Hội thảo.

Hội thảo diễn ra dưới sự điều hành của Đoàn Chủ tịch gồm các đồng chí: PGS.TS Lê Hải Bình - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; Trung tướng, PGS.TS, NGƯT Phan Xuân Tuy - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân; PGS.TS Đặng Hà Việt - Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); PGS.TS Đinh Công Tuấn - Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

Tạo diễn đàn học thuật quan trọng

Hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Lý luận và thực tiễn tiếp cận từ Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị” được tổ chức trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh quốc gia, sức mạnh nội sinh và khát vọng phát triển nhanh, bền vững. Trong bối cảnh ấy, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam có ý nghĩa như một dấu mốc quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về vị trí, vai trò của văn hóa và con người trong chiến lược phát triển đất nước.

Nếu như ở các giai đoạn trước, văn hóa được khẳng định là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển, thì trong tinh thần mới của Nghị quyết số 80-NQ/TW, văn hóa và con người được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia; văn hóa được nhìn nhận không chỉ như một lĩnh vực giá trị, một không gian tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực sáng tạo, sức mạnh mềm quốc gia và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững. Đây là bước chuyển rất căn bản, có ý nghĩa định hướng cả về lý luận lẫn thực tiễn.

Điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 80-NQ/TW là đã tiếp cận phát triển văn hóa theo tinh thần tích hợp, hiện đại và liên ngành; gắn chặt văn hóa với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa, giáo dục, đối ngoại, xây dựng thương hiệu quốc gia và bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian số. Vì vậy, phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới không thể chỉ được hiểu là phát triển đời sống văn hóa theo nghĩa hẹp, mà phải được nhìn nhận như một cấu phần chiến lược của mô hình phát triển quốc gia.

Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa của Nghị quyết số 80-NQ/TW, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã tổ chức phổ biến, quán triệt và học tập nội dung Nghị quyết đến toàn bộ cán bộ, giảng viên và sinh viên trong toàn trường. Hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Lý luận và thực tiễn tiếp cận từ Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ chính trị” là bước đi tiếp theo của Nhà trường nhằm nhanh chóng đưa Nghị quyết số 80-NQ/TW đi vào thực tế đời sống, trong đó có hoạt động giảng dạy, nghiên cứu, học tập.

Có thể thấy, Hội thảo lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trên nhiều phương diện. Trước hết, đây là diễn đàn khoa học để tiếp tục làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cốt lõi về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới; góp phần nhận diện sâu hơn những nội dung mới, những yêu cầu mới và những điểm đột phá của Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Thứ hai, Hội thảo là dịp để đánh giá thực tiễn phát triển văn hóa ở nước ta thời gian qua, nhất là những kết quả đã đạt được và những điểm nghẽn đang tồn tại.

Thứ ba, Hội thảo là nơi hội tụ trí tuệ của các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia và thực tiễn địa phương, góp phần đề xuất các luận cứ và khuyến nghị chính sách nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW. Đây cũng là yêu cầu cấp thiết, bởi một nghị quyết đúng và trúng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được cụ thể hóa thành chương trình hành động, thành thiết chế thực thi, thành nguồn lực, thành sản phẩm, thành sự chuyển biến trong đời sống văn hóa và trong chất lượng phát triển con người Việt Nam.

Phản ánh những vấn đề cốt lõi mà Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra

Trình bày Báo cáo đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Đinh Công Tuấn - Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho biết: Hội thảo đã nhận được 163 tham luận, tập trung vào 5 nhóm nội dung lớn, phản ánh khá toàn diện những vấn đề cốt lõi mà Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra. Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và đổi mới phương thức quản lý, quản trị văn hóa. Thứ hai, xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Thứ ba, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trong xây dựng thương hiệu. Thứ tư, phát triển công nghiệp văn hóa có sức cạnh tranh. Và thứ năm là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển chủ thể văn hóa trong kỷ nguyên số.

PGS.TS Đinh Công Tuấn - Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

Từ các nội dung nêu trên, Hội thảo hướng tới một số mục tiêu góp phần làm sáng rõ hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới, nhất là những luận điểm mới và giá trị định hướng lớn của Nghị quyết số 80-NQ/TW; Nhận diện đầy đủ hơn các cơ hội và thách thức đối với phát triển văn hóa Việt Nam hiện nay; từ đó hình thành một cái nhìn hệ thống, liên ngành, liên thông về văn hóa như một cấu phần của chiến lược phát triển quốc gia; đề xuất các khuyến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị, xây dựng hệ giá trị, bảo tồn và phát huy di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, bảo vệ bản quyền số và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Bên cạnh đó, tạo diễn đàn để tăng cường kết nối giữa giới nghiên cứu, cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở đào tạo, nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng chủ thể văn hóa; qua đó thúc đẩy hình thành mạng lưới tri thức và hành động chung trong triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Các đại biểu trình bày tham luận tại Hội thảo.

Các tham luận được gửi tới Hội thảo tuy tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, song đã cùng gặp nhau ở một điểm chung rất căn bản, đó là: muốn phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, nhất thiết phải phát triển văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội; phải xây dựng con người Việt Nam toàn diện; phải hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực; phải biến di sản thành nguồn lực phát triển; phải thúc đẩy công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; phải đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời phải bảo vệ bản sắc, an ninh và chủ quyền văn hóa trong môi trường số.

Các đại biểu trình bày tham luận tại Hội thảo.

Từ những trao đổi và thảo luận tại Hội thảo, có thể khẳng định rằng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị là một văn kiện có ý nghĩa chiến lược, mở ra một tầm nhìn mới cho phát triển văn hóa Việt Nam. Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là đưa văn hóa từ vị trí “quan trọng” trở thành vị trí “trung tâm” trong chiến lược phát triển đất nước; đưa phát triển văn hóa từ cách tiếp cận từng lĩnh vực riêng lẻ sang cách tiếp cận hệ sinh thái, liên ngành, hiện đại và hướng tới hiệu quả thực chất.

Hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Lý luận và thực tiễn tiếp cận từ Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị” đã tạo ra một diễn đàn lớn, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới tư duy, củng cố quyết tâm hành động, tăng cường sự gắn kết giữa nghiên cứu và thực tiễn, giữa quản lý và sáng tạo, giữa bảo tồn và phát triển; qua đó, đóng góp thiết thực vào việc đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực sáng tạo và nền tảng bền vững cho sự phát triển nhanh, hài hòa và phồn vinh của đất nước trong kỷ nguyên mới.