Ký ức nhiếp ảnh - hành trình di sản nhiếp ảnh Việt Nam

​Không gian ký ức nhiếp ảnh nằm khiêm tốn trên căn gác hai với diện tích chỉ vỏn vẹn vài chục mét vuông, nhưng bằng tình yêu sâu sắc và tư duy thẩm mỹ tinh tế, chủ nhân của Ký ức nhiếp ảnh đã khéo léo bài trí, sắp xếp không gian trưng bày một cách khoa học, ngăn nắp và vô cùng bắt mắt. Mỗi góc nhỏ nơi đây đều đong đầy hoài niệm, vượt qua ranh giới của một phòng lưu trữ thông thường để trở thành một cuốn sử thư sinh động bằng hình ảnh.

 "Không gian Văn hóa Ký ức Nhiếp ảnh" (KUNA)

​Nổi bật giữa hàng ngàn hiện vật độc đáo là chiếc máy quay phim 8mm hiệu Bell & Howell, mang số hiệu U19125, đã hằn sâu những vết hằn của thời gian. Chiếc máy quay phim Bác Hồ năm xưa không đơn thuần là một thiết bị ghi hình kỹ thuật; nó đã vượt qua ranh giới của một cỗ máy cơ khí để trở thành một "báu vật ký ức". Nơi đây hội tụ những khúc ngoặt lịch sử bi hùng, từng được truyền qua tay những con người quả cảm để ghi lại những khoảnh khắc vô giá về Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng chặng đường trường kỳ kháng chiến vĩ đại của dân tộc.

​Bên cạnh đó là bộ máy ảnh Pentax của nghệ sĩ Hoàng Kim Đáng - cỗ máy đã đồng hành cùng ông để chụp chân dung hơn 40 danh sĩ tài năng Việt Nam thế kỷ XX, làm nên cuốn sách ảnh Tỏa sáng đất trời Nam.

Người xem cũng không khỏi xúc động khi ngắm nhìn bộ máy ảnh của các nghệ sĩ chiến trường thuộc Báo Quân đội Nhân dân như Vũ Đạt, Hoàng Như Thính, những cỗ máy từng có mặt tại các chảo lửa chiến sự gay go nhất như Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, mặt trận biên giới Tây Nam, cho đến mặt trận biên giới phía Bắc năm 1979.

Chủ tịch Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam Trần Thị Thu Đông, Phó Chủ tich Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam Hồ Sỹ Minh thăm Không gian Văn hóa Ký ức Nhiếp ảnh (KUNA)

​Dấu ấn về những nhà lãnh đạo kiệt xuất của dân tộc cũng được khắc họa rõ nét qua các bộ máy ảnh của NSNA, nhà báo Trần Hồng (Báo Quân đội Nhân dân) cùng NSNA, nhà báo Trần Tuấn đến từ Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) (người từng vinh dự nhận Giải thưởng Nhà nước năm 2023), NSNA Nguyễn Anh Tuấn (Lai Xá - Hoài Đức - Hà Nội). Các ông đã dùng những ống kính này để ghi lại chân dung cùng đời sống hoạt động vô cùng đời thường mà vĩ đại của Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp.

​Không gian KUNA còn lưu giữ bộ máy ảnh Nikon FM2 của nhà báo TTXVN Xuân Lâm, cùng bộ máy ảnh Canon của NSNA, nhà báo Ngô Minh Đạo - những cỗ máy từng đi cùng chuyến tháp tùng các đời nguyên thủ quốc gia trong các sự kiện đối ngoại quan trọng trong ngoài nước.

Đó còn là chiếc máy ảnh của phóng viên Báo Giải phóng Bùi Việt Hưng; bộ máy ảnh Praktica, Zenit của nhà báo chiến trường B mặt trận Bình Định Đoàn Tử Diễn; phóng viên chiến trường Campuchia Vũ Hồng Hưng, với chiếc máy Nikon F và bộ máy phóng ảnh đã làm nên những bộ ảnh chiến trường đặc sắc; hay chiếc máy ảnh Minolta của nhà báo, nhà văn Nguyễn Như Phong - kỷ vật từng cùng ông tác nghiệp tại các vùng chiến sự vô cùng hiểm nguy trong những ngày Mỹ tấn công Afghanistan, góp phần làm nên những phóng sự ảnh lừng lẫy một thời.

​Đặc biệt, không thể không nhắc đến chiếc máy ảnh Nikon D200 của Anh hùng Lao động, NSNA Trần Lam - công cụ đã cùng ông kiến tạo nên tác phẩm nghệ thuật trị giá triệu đô Bên lăng Bác Hồ sáng tỏa. Cùng với đó là chiếc máy ảnh Polaroid của nhà biên kịch lừng danh Lê Nguyên, cỗ máy đã bôn ba khắp các mặt trận lớn từ Chiến dịch Biên giới, Hòa Bình, Lý Thường Kiệt, Tây Bắc cho đến Chiến dịch Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu; hay bộ máy ảnh Minolta của nhà báo thông tấn quân sự Ứng Quốc Bình khi ông tháp tùng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Đoàn Khuê...

NSNA Phạm Công Thắng đón nhận chứng nhận kỷ lục: "Nghệ sĩ nhiếp ảnh, Nhà báo Phạm Công Thắng – Người sáng lập Ký ức Nhiếp ảnh – Không gian lưu giữ và trưng bày bộ sưu tập kỷ vật, hiện vật của ngành Nhiếp ảnh do các cá nhân, đơn vị trong và ngoài nước trao tặng với số lượng nhiều nhất tại Việt Nam”

​Không dừng lại ở các tên tuổi trong nước, KUNA còn mở rộng tầm vóc khi sở hữu hai bộ máy ảnh của huyền thoại Nick Út - người đã làm nên tác phẩm Em bé Napalm nổi tiếng toàn thế giới.

Bên cạnh đó là bộ máy ảnh Nikon F của một phóng viên chiến trường Campuchia, cùng những chiếc máy ảnh của các ký giả đến từ Ả Rập Xê Út (Trung Đông), Liên Xô cũ, Úc, Mỹ... Tất cả là những minh chứng sống động cho một không gian lưu giữ kỷ vật chiến tranh cũng như thời kỳ kiến thiết, xây dựng đất nước sau khi hòa bình lập lại.

Đó là chưa kể hàng trăm cuốn sách ảnh, hàng ngàn bức ảnh thời sự - nghệ thuật cùng khối nguồn tư liệu vô giá khác đang được trân trọng lưu giữ nơi đây. Sự tin tưởng của hơn 400 nghệ sĩ nhiếp ảnh và nhà báo khi trao gửi những hiện vật kỷ niệm của cuộc đời mình tại KUNA đã khẳng định đây là một không gian độc nhất vô nhị. Nơi đây mang tầm vóc của một bảo tàng tư nhân có bề dày văn hóa cũng như lịch sử sâu sắc.

Hơn thế nữa, KUNA đã và đang trở thành một sân chơi sinh hoạt văn hóa ấm cúng, nơi giao lưu và trao đổi nghiệp vụ thiết thực của giới nhiếp ảnh cả nước; đồng thời là nơi nghiên cứu, học tập giàu cảm hứng của đông đảo sinh viên đến từ các trường đại học lớn.

Không gian Văn hóa Ký ức Nhiếp ảnh (KUNA) là nơi nghiên cứu, học tập giàu cảm hứng của đông đảo sinh viên đến từ các trường đại học lớn.

​Đến nay, đã có hàng trăm bài báo, phóng sự truyền hình, video clip đưa tin về KUNA. Hàng chục trường đại học lớn tại Hà Nội đã cử các nhóm sinh viên đến đây nghiên cứu, học tập; đông đảo khách quốc tế đã đến tham quan, trải nghiệm; cùng hàng chục nhà khoa học, văn nghệ sĩ có tên tuổi đã tìm đến để thăm quan và nghiên cứu.

​Nhân dịp Đại hội Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam lần thứ X, tác giả bài viết - cũng là chủ nhân sáng lập "Không gian Văn hóa Ký ức Nhiếp ảnh", người đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam vinh danh vào năm 2025 là "Người sáng lập Không gian Ký ức Nhiếp ảnh", xin được gửi lời cảm ơn nồng nhiệt và sâu sắc nhất tới Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam (nơi tôi là một hội viên). Trong 5 năm qua, Hội đã luôn đồng hành, ủng hộ cũng như bảo trợ cho KUNA hoạt động một cách suôn sẻ, mang lại những giá trị hữu ích cho việc bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa dân tộc và lan tỏa tới cộng đồng.