Cần cơ chế, chính sách đủ mạnh để phát triển truyền dạy văn hóa, nghệ thuật truyền thống trong nhà trường

Cần cơ chế, chính sách đủ mạnh để phát triển truyền dạy văn hóa, nghệ thuật truyền thống trong nhà trường

Góp ý vào dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Phạm Anh Tuấn (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) bày tỏ sự đồng tình với nội dung dự thảo cũng như Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đồng thời nhất trí với một số ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

Theo đại biểu, dự thảo Nghị quyết đã đề cập nhiều cơ chế, chính sách mang tính đột phá nhằm huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực; thu hút, trọng dụng nhân tài; đồng thời tạo ra không gian và động lực mới cho phát triển văn hóa.

Quan tâm đến việc phát triển truyền dạy văn hóa, nghệ thuật truyền thống trong nhà trường, đại biểu cho rằng nếu thực hiện tốt sẽ hình thành các thế hệ trẻ kế cận, có hiểu biết về giá trị văn hóa, có khả năng cảm thụ và tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật truyền thống. Qua đó, sẽ tạo nên phong trào rộng khắp, góp phần phát hiện, bồi dưỡng những tài năng có thể sáng tạo các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật truyền thống có giá trị cao; đồng thời hình thành cộng đồng lớn cổ vũ, nuôi dưỡng và lan tỏa các giá trị này. Đây là môi trường thuận lợi để văn hóa, nghệ thuật truyền thống phát triển bền vững, ăn sâu vào đời sống các thế hệ người Việt.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình

Đại biểu nhấn mạnh, văn hóa, nghệ thuật truyền thống là nền tảng tinh thần, là hồn cốt dân tộc và là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, các giá trị văn hóa truyền thống không chỉ là di sản quý báu mà còn góp phần định hình bản sắc quốc gia, khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đã xác định văn hóa phải được lồng ghép trong mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án với tầm nhìn dài hạn và tiêu chuẩn cao; bảo đảm sự đồng bộ với các chính sách phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Trong đó, phát triển văn hóa gắn với giáo dục, đào tạo là nội dung đặc biệt quan trọng, mà việc truyền dạy văn hóa, nghệ thuật truyền thống trong nhà trường giữ vai trò trung tâm. Thời gian qua, ngành giáo dục và đào tạo đã có những định hướng, nhiều địa phương nỗ lực triển khai và đạt kết quả tích cực. Tuy nhiên, do thiếu cơ chế, chính sách cụ thể nên việc thực hiện vẫn còn khó khăn, phần lớn mang tính tự phát.

Từ thực tế đó, đại biểu cho rằng dù dự thảo Nghị quyết đã đề cập đến một số cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy nội dung này, song mức độ thể hiện chưa đủ rõ và mạnh để phát huy hiệu quả. Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu, bổ sung một điều riêng trong dự thảo Nghị quyết, quy định cụ thể, thống nhất và đủ mạnh về các cơ chế, chính sách phát triển truyền dạy văn hóa, nghệ thuật truyền thống trong nhà trường; đồng thời bảo đảm thời lượng phù hợp trong chương trình học, tăng cường nhân lực và các điều kiện cần thiết để triển khai hiệu quả.

Xác lập rõ thiết chế văn hóa thiếu nhi là một cấu phần trong hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở

Góp ý vào dự thảo nghị quyết, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang - Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh bày tỏ thống nhất cao với sự cần thiết ban hành nghị quyết.

Theo đại biểu, thực tiễn hiện nay đặt ra nhiều vấn đề đáng suy nghĩ. Theo khảo sát công bố tháng 11/2025 do Bộ Công an phối hợp với Hội bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam thực hiện trên gần 2.800 trẻ em tại 16 tỉnh, thành phố, có tới 50% trẻ sử dụng Internet từ 1 - 3 giờ mỗi ngày, 18,8% là từ 4 - 6 giờ và thậm chí có trẻ trên 10 giờ. Trong khi đó, ở nhiều địa phương, thiết chế không gian sinh hoạt văn hóa dành cho thiếu nhi còn thiếu hoặc hoạt động chưa hiệu quả khiến một bộ phận các em tiếp cận nhanh với các trào lưu bên ngoài nhưng thiếu điều kiện tiếp nhận, nuôi dưỡng các giá trị văn hóa truyền thống.

Đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang - Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh

Từ thực tiễn này, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang tham gia 5 đề xuất tập trung vào phát triển văn hóa gắn với thế hệ trẻ:

Thứ nhất, cần xác lập rõ thiết chế văn hóa thiếu nhi là một cấu phần trong hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở. 

Thứ hai, cần có cơ chế đủ mạnh để phát triển sản phẩm văn hóa cho thiếu nhi. Theo đại biểu, trẻ em hiện nay tiếp cận một khối lượng rất lớn các sản phẩm văn hóa, giải trí, đặc biệt trên môi trường số. Tuy nhiên, các sản phẩm phù hợp với lứa tuổi, có giá trị giáo dục và mang bản sắc văn hóa Việt Nam còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải chủ động xây dựng hệ sinh thái sản phẩm văn hóa chất lượng, hấp dẫn, hiện đại, phù hợp với tâm lý lứa tuổi nhằm tạo lực đẩy nội sinh trong định hướng thẩm mỹ và hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ. Muốn vậy, nên hoàn thiện cơ chế đặt hàng từ ngân sách nhà nước, dành tỷ lệ phù hợp cho phim, sách, bài hát, chương trình nghệ thuật, sản phẩm truyền thông số phục vụ cho thiếu nhi. Đồng thời, có chính sách đột phá để khuyến khích tư nhân đầu tư, sáng tạo các sản phẩm văn hóa mang bản sắc Việt có khả năng cạnh tranh, nếu không chúng ta sẽ tiếp tục thua ngay trên sân nhà.

Thứ ba, về cơ chế phát triển tài năng văn hóa từ sớm, đại biểu cho rằng, phát triển văn hóa không chỉ dừng ở bảo tồn, lan tỏa giá trị mà phải tạo dựng nguồn lực sáng tạo cho tương lai. Vì vậy, nghị quyết cần làm rõ cơ chế phát hiện, kịp thời tuyển chọn và bồi dưỡng tài năng văn hóa nghệ thuật ngay từ lứa tuổi thiếu nhi; gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, tổ chức đoàn, hội, đội và hệ thống thiết chế văn hóa. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu bổ sung các cơ chế hỗ trợ mang tính trọng tâm, dài hạn thông qua các quỹ, các chương trình và đề án phát triển văn hóa.

Thứ tư, nhấn mạnh nguyên tắc bồi dưỡng tài năng phải đi đôi với bồi dưỡng nhận thức. Thực tiễn cho thấy, việc chú trọng phát triển năng khiếu, kỹ năng và thành tích là cần thiết. Tuy nhiên, nếu thiếu nền tảng về nhận thức văn hóa, đạo đức và bản lĩnh cá nhân thì sự phát triển sẽ thiếu bền vững, tiềm ẩn hệ lụy xã hội. Vì vậy, nghị quyết cần thể hiện rõ quan điểm bồi dưỡng tài năng phải gắn với giáo dục nhận thức văn hóa một cách bài bản. Đây là điều kiện tiên quyết để phát triển tài năng một cách toàn diện, hài hòa giữa tài và đức cũng như phát huy tối đa giá trị của tài năng.

Thứ năm, đầu tư phát triển công chúng văn hóa: Một nền văn hóa bền vững phải dựa vào cả đội ngũ sáng tạo và công chúng. Thực tiễn cho thấy, nếu công chúng văn hóa chưa được quan tâm đúng mức thì các thiết chế, các sản phẩm thị trường văn hóa khó có thể phát triển ổn định. Vì vậy, nghị quyết cần bổ sung các giải pháp chăm lo, nâng cao khả năng tiếp cận và thụ hưởng văn hóa của Nhân dân, đặc biệt là việc phát triển năng lực cảm thụ, thưởng thức văn hóa trong cộng đồng, đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống xã hội, lan tỏa trong trường học, gia đình và các không gian công cộng, hình thành thói quen tiếp cận nhu cầu thưởng thức và đánh giá văn hóa thực chất, lành mạnh và bền vững.

Từ những nội dung nêu trên, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang đề nghị dự thảo nghị quyết tiếp tục hoàn thiện theo hướng lấy con người làm trung tâm, đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ, đảm bảo phát triển văn hóa không chỉ dừng ở định hướng chính sách vĩ mô mà phải cụ thể thành những điều kiện thiết thực trong đời sống.

"Tôi tin rằng, làm được những việc này, nghị quyết không chỉ tạo động lực cho phát triển văn hóa trong giai đoạn trước mắt mà còn góp phần xây dựng nền tảng con người Việt Nam trong dài hạn, giàu bản sắc, giỏi sáng tạo, hội nhập tốt và có sức đề kháng mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới", đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang bày tỏ.