“Bản tình ca đất Tử Trầm”: Ký ức quê hương ngân lên trong nhịp sống mới

Tiếng lòng của người con quê hương

Chương Mỹ – vùng đất phía Tây Hà Nội – không chỉ được biết đến bởi cảnh quan thiên nhiên mà còn là nơi lưu giữ nhiều lớp trầm tích văn hóa, lịch sử. Núi Trầm, Chùa Trầm, Chùa Trăm Gian, dòng sông Đáy, chiến thắng Tốt Động – Chúc Động cùng những danh nhân gắn với vùng đất này đã tạo nên một không gian văn hóa giàu bản sắc.

Chùa Trầm thuộc phường Chương Mỹ - điểm đến văn hóa ấn tượng tọa lạc ngay gần Thủ đô Hà Nội. Ảnh: Tư liệu

Với nhà báo, nhạc sĩ Tào Khánh Hưng, đó còn là quê hương, nơi lưu giữ những ký ức và tình cảm sâu nặng. Sinh ra tại Thụy Hương, thuộc phường Chương Mỹ ngày nay, dù trải qua nhiều môi trường công tác, tình cảm với quê nhà vẫn trở thành một mạch nguồn trong sáng tác của ông.

Những năm 1980, Tào Khánh Hưng từng làm việc trên công trường Thủy điện Hòa Bình, sau đó gắn bó với nghề báo, công tác tại Báo Hòa Bình rồi Báo Xây dựng, trải qua nhiều vị trí từ phóng viên, cán bộ quản lý các phòng chuyên môn đến Phó Tổng Biên tập, Phó Tổng Biên tập phụ trách Báo Xây dựng. Bên cạnh nghề báo, ông tham gia sáng tác âm nhạc, là hội viên Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Âm nhạc Hà Nội.

Nhiều ca khúc của Tào Khánh Hưng hướng đến tình yêu quê hương, đất nước, con người và đã được ghi nhận tại các cuộc vận động, cuộc thi sáng tác. Có thể kể đến Thương Anh đoạt Giải Nhất cuộc thi sáng tác về lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Ngày Bác về đoạt Giải Nhì cuộc thi sáng tác về tỉnh Yên Bái nhân kỷ niệm 65 năm Bác Hồ về thăm; Việt Nam – Cuba nghĩa tình xanh đoạt Giải Khuyến khích cuộc vận động sáng tác kỷ niệm 65 năm quan hệ Việt Nam – Cuba...

Trong mạch sáng tác ấy, Bản tình ca đất Tử Trầm là món quà người nhạc sĩ dành cho quê hương Chương Mỹ.

Bí thư Đảng ủy – Chủ tịch HĐND phường Chương Mỹ, TP Hà Nội Phí Minh Hải (bên trái) trong một lần làm việc với Nhà báo – Nhạc sĩ Tào Khánh Hưng về ý tưởng, nội dung ca khúc về quê hương Chương Mỹ.  Ảnh: Nguyễn Văn Hải

Từ cảnh sắc đến chiều sâu văn hóa, lịch sử

Ca khúc mở ra bằng những hình ảnh gần gũi của vùng quê xứ Đoài:

Núi Trầm mây trắng bảng lảng bay,

Chuông chùa ngân vọng ấm chiều quê.

Sông Đáy xanh trong ôm triền đê,

Như dải lụa mềm vỗ về tuổi thơ.

Núi Trầm, tiếng chuông chùa, dòng sông Đáy, triền đê... hiện lên không chỉ như những nét đặc trưng của cảnh quan mà còn gợi miền ký ức của những người sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này.

Từ cảnh sắc thiên nhiên, ca từ mở rộng sang không gian văn hóa với Chùa Trăm Gian, Tử Trầm Sơn, Hang Trầm. Những địa danh quen thuộc được đặt cạnh các dấu ấn lịch sử, tạo nên sự kết nối giữa cảnh quan với ký ức cộng đồng:

Chùa Trăm Gian rêu phong cổ kính,

Tháng Ba hoa gạo đỏ Tử Trầm Sơn.

Hang Trầm vang vọng lời non nước,

Ấm giọng Bác Hồ chúc Tết xuân sang.

Đặc biệt, Chùa Trầm – Hang Trầm là địa danh gắn với những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và hoạt động của Đài Tiếng nói Việt Nam. Việc đưa ký ức ấy vào ca khúc cho thấy tác giả không chỉ tìm đến vẻ đẹp phong cảnh mà còn muốn gợi lại chiều sâu lịch sử của quê hương.

Núi Trầm với không gian thiên nhiên xanh mát, thu hút nhiều khách du lịch đến tham quan chiêm ngưỡng vùng đất địa linh, nhân kiệt. Ảnh: Tư liệu

Mạch lịch sử tiếp tục được mở rộng qua chiến thắng Tốt Động – Ninh Kiều cùng tên tuổi những nhân vật như Đặng Tiến Đông, Ngô Sĩ Liên, Lê Ngô Cát. Không đi sâu kể lại từng sự kiện, ca khúc lựa chọn những địa danh, nhân vật tiêu biểu như những dấu mốc gợi nhớ truyền thống văn hiến và tinh thần giữ nước của vùng đất.

Tiếng kèn kháng chiến rền sông núi,

Lớp lớp cha anh vững bước lên đường.

Tốt Động – Ninh Kiều vang khúc hoan ca...

Qua đó, Bản tình ca đất Tử Trầm tạo nên một hành trình từ cảnh sắc quê hương đến những lớp ký ức văn hóa, lịch sử, để câu chuyện về Chương Mỹ không dừng lại ở vẻ đẹp của một miền quê mà được đặt trong chiều dài của truyền thống.

Từ ký ức quê hương đến nhịp sống hôm nay

Nếu phần đầu ca khúc chủ yếu hướng về thiên nhiên, di sản và lịch sử thì ở phần sau, Tào Khánh Hưng đưa người nghe trở về với Chương Mỹ hôm nay:

Chương Mỹ nay vươn tầm cao mới

Sức trẻ bừng lên nhịp sống căng tràn

Công trình thênh thang chào nắng mới,

Xưởng máy reo vui rộn rã ngày mai!

Những công trình, xưởng máy, nhịp sống lao động xuất hiện bên cạnh đồng lúa, cánh cò, lời ru và tình người. Hai lớp hình ảnh cũ – mới đan xen cho thấy mong muốn của tác giả: nói về một quê hương đang vận động, phát triển nhưng vẫn giữ mối liên hệ với những giá trị đã làm nên bản sắc của vùng đất.

Đồng lúa ngát hương mênh mang lời ru,

Cánh cò chao nghiêng dạt dào sóng lúa.

Ấm áp tình người, tình đất bao la...

Chính sự trở về với những hình ảnh bình dị ấy giúp tình cảm quê hương trong ca khúc trở nên gần gũi hơn. Chương Mỹ trong Bản tình ca đất Tử Trầm vì thế vừa có Núi Trầm, sông Đáy, mái chùa cổ và những trang sử đã qua, vừa có công trình, xưởng máy và sức sống của hiện tại.

Đoạn kết của ca khúc là sự vỡ òa của cảm xúc với cấu trúc điệp khúc được lặp lại nhiều lần, tạo nên một làn sóng âm thanh vang vọng và lắng đọng:

Ơi vùng địa linh, đất nhân kiệt!

Chương Mỹ quê ta, đất anh hùng!

Vang mãi... bản tình ca!

Chương Mỹ ơi... vang mãi bản tình ca....

Ttiếng gọi “Chương Mỹ ơi...” trở thành lời bộc bạch trực tiếp của người viết dành cho nơi chôn rau cắt rốn. “Vang mãi bản tình ca” cũng là mong muốn những giá trị của quê hương tiếp tục được gìn giữ, tiếp nối qua các thế hệ.

Với Bản tình ca đất Tử Trầm, Tào Khánh Hưng đã lựa chọn âm nhạc để kể câu chuyện về vùng đất mình sinh ra. Từ cảnh sắc, di sản, những dấu mốc lịch sử đến nhịp sống hôm nay, các lớp hình ảnh cùng gặp nhau trong tình cảm của một người con đối với quê hương. Và từ một ca khúc, Chương Mỹ hiện lên không chỉ như miền ký ức để nhớ về, mà còn là vùng đất đang tiếp nối những giá trị truyền thống trên hành trình phát triển hôm nay.